Als jij het middelpunt van je eigen leven bent en beseft dat je het in dit ene leven zelf moet maken, krijg je ook in de gaten dat alleen jij verantwoordelijk bent voor je doen en laten.

'Ver-antwoord-elijkheid' betekent: je kunt altijd antwoord geven, verantwoording afleggen op vragen over dat waar je verantwoordelijk voor was/bent, je kunt eerlijk antwoorden op vragen over hoe jij met alles in je leven omgegaan bent en nu omgaat. Je hoeft niemand naar de ogen te zien, je hoeft je mond niet te houden, je kaken niet op elkaar te klemmen, je buik niet vol te laten zitten, niet op je tenen te lopen enz. Je kunt op tijd pissig worden, iemand de huid vol schelden, stevig op je poten staan, iemand de Waarheid in zijn gezicht slingeren, mensen recht in de ogen kijken, niets op je lever hebben enz. Ik zet deze uitdrukkingen vet, omdat ze met emoties, lichaam, energieën enz. te maken hebben.

Dat de verantwoordelijkheid loodzwaar weegt, komt omdat vanaf de eerste kreet ons verantwoordelijkheidsgevoel misvormd is: we leerden ons verantwoordelijk te voelen over wezen-lijk onbelangrijke dingen, dingen buiten onszelf, dingen van andere mensen. Zelfs over dingen die aan de andere kant van de wereld gebeuren. Van iedereen is het verantwoordelijkheidsgevoel verkeerd gericht. Zó is de mens zwak gehouden, hoe 'sterkere persoonlijkheid', hoe zwakker als MENS. Vandaar al die angsten.

Het is noodzakelijk dat je jouw verantwoordelijkheid ként en aan het besef ervan wil voortbouwen. Daarvoor moet je dan wel weten wat verantwoord leven ís. Het zit zó:

Dit betekent:

Het enige waarin je verantwoordelijk bent voor wat anderen aanrichten, is alleen in hoeverre jijzelf jouw cultuur, jouw religie, jouw kuddenormen en gedragsregels in stand houdt en/of bevordert (tweede inzicht). Dat maakt jouw verantwoording groot, want je móét uit gaan vissen in hoeverre je dat in het verleden gedaan hebt en in hoeverre je dat alledaags nóg doet. Dat bewijst de noodzaak van het tweede inzicht.

Bijvoorbeeld: als je op je kantoor uitgebuit wordt en je laat je dat doen; als je als huisvrouw meteen maar opvliegt om dat blikje bier te halen, of om die sokken te wassen; als je begint te voelen dat godsdiensten allemaal groot kwaad zijn, maar je blijft toch naar de kerk gaan en meepraten en meewerken; als je als arts er niet voor uitkomt dat je mensen doorverwijst naar een 'alternatieve' genezer(es), omdat je dan door je collega's... Dan hou je de kuddes in stand van kantoorbazen; onderdrukking en uitbuiting van de huisvrouw; religies; artsen met hun kuddecodes.

Maar jouw verantwoording gaat niet verder. Zo gauw je de gevolgen van jouw eerdere kuddegedrag recht gaat zetten, ben je je schuld aan het afpellen. Bovendien: als je niet beter wist, heb je geen schuld. Als je niet beter wìl weten, heb je wel schuld. Dit is weer iets om in je door te laten werken, want we hebben het precies andersom ingetraind gekregen. Anders gezegd: misschien voel je je schuldig, lijd je onder wroeging over dingen waar je niet verantwoordelijk voor was. Je hebt geleerd je dagin daguit over dingen verantwoordelijk te voelen, terwijl je er niet verantwoordelijk voor bént:

1. omdat het niet met jouw leven te maken heeft;
2. omdat het verleden tijd is. Dat hoor je zo vaak: 'ik stel jou verantwoordelijk voor wat gisteren, vorige maand, 30 jaar geleden gebeurd is,' maar dat kan dus niet: dat is voorbij, daar kun je niets meer aan veranderen. Je kunt alleen, zoals ik al zei, anders met de gevolgen omgaan.

Anderzijds heb je taken die wel onder jouw verantwoording vallen en waar je niet geleerd hebt je verantwoordelijk over te weten:

1. mannen die een kind verwekt hebben, hebben zich door alle volkeren, culturen, religies heen en door alle eeuwen heen, niet verantwoordelijk geweten over hoe ze met dat kind om moesten gaan: zorg ervoor, zijn/haar voeding, emotionele zorg en opvoeding tot MENS enz. Hier zeg ik even: let wel: ik zeg niet 'verantwoordelijk VOELEN", want dan is er iets mis;
2. je hebt niet geleerd verantwoordelijk te zijn over hoe jij als MENS in je werk-, woon- en al je leefsituaties zit;
3. je hebt niet geleerd verantwoordelijk te zijn voor de afbraak van de emotionele gevolgen en andere beschadigingen van culturen en religies in je eigen lijf en leven. Daar hebben nog steeds miljarden mensen schijt aan;
4. je hebt niet of zeer beperkt geleerd verantwoordelijk te zijn voor hoe jij alledaags met het milieu omgaat: dat doe je als het jou uitkomt. Ook daar hebben nog steeds miljarden mensen schijt aan, enz.

Het is jouw verantwoording of je dingen op dit moment wel kùnt: als je bijvoorbeeld koppijn hebt, kun je je niet concentreren, maak je mogelijk fouten die weer schadelijk kunnen zijn voor jezelf en voor anderen. Het is dan verantwoord als je gaat onderzoeken waar die koppijn vandaan komt en een goede geneeswijze uitzoekt die jou helpt in plaats van dit lichaamssignaal te onderdrukken met allopathisch vergif.

In bedrijven en andere werksituaties, in religies, gezondheidszorg en onderwijs enz. zou Men jou daarin aan alle kanten moeten ondersteunen, omdat het ook in het belang van het bedrijf enz. is dat jij je werk voortaan zonder koppijn kunt doen. Als dat bedrijf enz. tenminste met mens-vriend-elijke dingen bezig is. In een munitiefabriek kun je geen koppijn genoeg krijgen. En ook niet als allopathisch arts bij het voorschrijven van medicijnen die de lichaamssignalen onderdrukken, in plaats van ondersteunen om de Waarheid boven te krijgen. En de gifspuitende boer, de met allerlei smaakmakers en kleurstoffen voedsel fabrikant, de bijbel-prekende pastor kunnen beter flink hoofdpijn krijgen dan de mensen met vergif volstoppen via hun eten, resp. de mensen afhankelijk houden van allerlei fantasieën over God en Jezus Christus, door preken, gebeden, meditaties en gezangen, en door hen te laten geloven in plaats van hen bewust te maken van eigen waarde en eigen Wijsheid enz. Zij allen zullen allerlei ziektes ontwikkelen.

Daarbij komt dat meiden méér leren verantwoord om te gaan met eigen en andermans/-vrouws leven dan jongens. Jongens wordt zelfs verantwoordelijkheid geleerd over regelrecht sléchte dingen zoals: eer, wat dus geen eer ís, wedstrijd-drang, ambitie, streven naar ongevoeligheid/gevoelloosheid (hardheid), kuddegeest, genieten van macht, van verkrachten, van treiteren, mishandelen, zelfs moord en oorlog. Alle échte verantwoordelijkheden wordt jongens geleerd aan hun laars te lappen, er schijt aan te hebben, door het Waarheidsbesef te misvormen, enz. Vraag eens of en hoe ze later een vriend zijn voor hun vrouw/vriendin, over hoe ze denken te zorgen voor een goede relatie met haar. Ze zullen je raar aankijken. Zie bepaalde Oprah Winfrey-shows.

Anders gezegd: het enige waar je verantwoordelijk voor bent is:

En verder:

Ik maak voor de rest van dit boek onderscheid tussen verantwoordelijkheidsgevoel en verantwoordelijkheidsbesef:

Als je verantwoordelijkheid goed be-leeft, bevrijdt jou dat van verplichtingen, want de ene keer zal je goed met de koffiejuffrouw om moeten gaan, de andere keer met je directeur, dan weer met je kind, je oma, de belastinginspecteur, de treinconducteur, de tiener, de junk, je dokter, de man vóór je bij de kassa, je vriend, de masseuse... Niet meer en niet minder. Niks 'relaties': je hebt met iedereen een relatie waar je mee in contact komt, zelfs met de schrijver/-ster van je leesboek

Het bevrijdt je van de loodzware druk van onoverzichtelijke situaties, van: 'die/dat komt éérst', ook al ben je 13 keer getrouwd en heb je een piramide van 30 bazen boven je. Het bevrijdt je van nodeloze schuldgevoelens, wroeging, zelfverwijt en verwijten aan anderen, van dromen over toekomst en gepieker over problemen.

Het ver-los-t je van jouw verantwoordelijkheidsgevoel vanwege verplichtingen: '...nou eenmaal getrouwd... mijn baan... zo afgesproken... zo hoort het...' Die vallen weg, want die horen niet in die natuurwet.

Het lijkt echter gemakkelijker: verschil maken, want dan kun je dagin daguit in allerlei situaties verkeerd blijven kiezen om je eigen verantwoording te kunnen ontlopen, Zelfs: om die verantwoording te kunnen afschuiven op anderen. Het alledaagse leven is vól van zulke momenten. Er bestaan zelfs spreekwoorden over: '...zaken gaan voor het meisje... hemd is nader dan de rok... eigen haard is goud waard...' Maar ook: 'wees toch verstandig... niet zeuren... stil maar wacht maar alles wordt nieuw...'

Veel van wat Men 'verantwoordelijkheden' noemt zijn geen verantwoordelijkheden, maar dat zijn taken. Men verwart aldus taken met verantwoordelijkheid. Jouw relaties, je huwelijk, huishouden, opvoeding van de kinderen, je werk, je studies zitten vol taken, die je uit kunt voeren of kunt laten liggen, die je aan anderen kunt toeschuiven of die je uitstelt. Het is jouw verantwoording om te beslissen of deze taak wel goed voor jou en goed voor anderen is enz.

Het is van wezen-sbelang om taken en verantwoordelijkheid te leren splitsen, uit elkaar te leren houden:

En als het goed is heb je vandaag meer en beter inzicht dan vorige week of vorig jaar. En volgende week, volgend jaar...

Het is heel handig voor je om dagelijks eens het verschil in je gevoel te onderzoeken tussen taken en verantwoordelijkheid. Schrijf er eens wat van op. Het peil van je zelfrespect schiet omhoog!

Eigenlijk gebeurt er dan dit: in je wezen, je IK, schiet iets los in een stelletje verwarde knopen in je lijf èn je hersens. Maar verwardheid mag ook al niet in de zelfverzekerde maatschappij. Bovendien liggen je taken en normen en gedragsvoorschriften al voor je uitgestippeld van vèr voor je geboorte. Je rolde erin, zonder dat jou verteld was wat er allemaal achter stak en zonder jou te vragen of je dit eigenlijk wel wilde, of je het aankon, of het bij je paste. Dat geldt voor zo ongeveer alle situaties en de sekse-rollen en functies waar je in zit.

Later heb je, als je de politiek en de fouten in de systemen in de gaten krijgt, dan ook geen vragen te stellen, want: 'je hebt er voor gekozen' en: 'wie a zegt moet ook b zeggen' en: 'van nature' en: 'je wordt er voor betaald' en: 'eigen schuld dikke bult'... Dat soort uitspraken komt altijd van mensen die er een of ander belang bij hebben dat jij in het oude patroon blijft doordabberen. Voor hun economische belangen, hun eerzucht, hun gemak, hun gemoedsrust. En om hun principes en idealen niet op te hoeven geven.

Toch kun je dan kiezen: die verwarring verder ontwikkelen, erger maken en dan maak je jezelf voelbaar zieker, òf die knoop in lijf, leven en hersens gaan ontwarren, eventueel met behulp van anderen, en dingen gaan veranderen.

Mijn Moeder had veel in de gaten, maar toch was ze nog vaak in de war. Zij echter poogde die verwarring op te lossen, zoals dat noodzakelijk is voor iedereen.

Verwarring is een van de kenmerken en kenmerkende ziektes van HME's: hele afdelingen van psychiatrische ziekenhuizen vol. Verwarring is gezond! Zekerheid die gebouwd is op dingen die van buiten jou in je lijf ingebracht zijn, maakt je ziek is moordend.

Nee, je kunt niet zomaar je energieën en je verantwoordelijkheidsgevoel uitsluitend richten op je werk met de grote kans op een hartinfarct, of een beroerte, of parkinson. Als je getrouwd bent, krijgt jouw vrouw een wrak thuis, een kasplantje. Dan wordt ze, na een lang leven van overal alleen voor staan, en jou opvangen met de spanningen die je van je werk meebracht, nog eens nagetrapt met een kruk van een man thuis. En dat niet alleen: de brokken die je in je leven daardoor, ook op je werk, gemaakt hebt en nog maakt, zijn enorm en die sneeuwbal blijft uitdijen. Zelfs ver na je pensioen. Bovendien zou jouw vrouw nu eindelijk een beetje een eigen leven kunnen hebben, maar...

Als je zó leeft, alsof je dagin daguit zómaar verkeerd kunt kiezen en beslissen, heb je een verkeerd gericht verantwoordelijkheidsgevoel.

Wat mogelijkheden zijn begrijpt iedereen wel: dingen die je kunt en weet. Mogelijkheden zijn ook de dingen die je verwerkt hebt en die je bent gaan inzien. Maar ik maak even iets duidelijk over onmogelijkheden, om geen misverstanden te laten bestaan en omdat juist je onmogelijkheden zo verschrikkelijk belangrijk zijn voor je menszijn/mensworden!

Onmogelijkheden zijn (en zoek zelf maar naar voorbeelden, dat kun jij beter dan ik voor jou):

Méér hoeft niet! Minder ook niet. Meer of minder mogen eigenlijk niet volgens de natuurwet, omdat je dan achteruit gaat in je eigen menszijn en ziektes ontwikkelt, enz. En je maakt tevens brokken in de levens van anderen dicht om je heen, en wereldwijd. Je maakt eveneens brokken in het milieu, het klimaat enz. omdat die natuurwet één groot geheel is: beschadig je een klein onderdeeltje, dan beschadig je het geheel: vlindereffect.

In de mogelijkheden en onmogelijkheden speelt de factor tijd mee: vandaag zijn die anders dan gisteren, dan morgen, dan vorige maand, dan over 10 jaar.

Als je dit lijstje behoeftes doorkijkt, zou je misschien al de conclusie kunnen trekken dat jouw onmogelijkheden verschrikkelijk belangrijk zijn, omdat je

Je onmogelijkheden hebben dezelfde functie als je rotgevoelens: ze maken jou, in samenwerking met je rotgevoelens, duidelijk wat voor jou het beste is.

Je mogelijkheden daarentegen kunnen je zand in de ogen strooien. Je loopt het gevaar jouw waarde te blijven bepalen door je kennis, je vaardigheden, je sentimentaliteit enz.

Iets voor je eigen schrijfsel

Je mond moeten houden, dingen opzouten, dingen (in-)slikken, door de knieën gaan horen ook bij over je grenzen gaan. Al klinkt het tegenstrijdig, omdat je dingen binnenhoudt: je moet over je grenzen van geduld, verdraagzaamheid en zo gaan, en stapelt energieën in je lichaam op op plaatsen waar die niet horen. Zelfs bij afleiding zoeken, weglopen, je ergens anders op afreageren, ga je over je grenzen. En door dingen niet uit praten, niet na denken over, iemand de Waarheid niet te zeggen, ga je over je grenzen. Die dingen durf je niet, want dat wordt gestraft door ruzie, echtscheiding, ontslag, mishandeling, opsluiting, moord, oorlog.

#(@)#(@)#(@)#(@)#(@)#(@)#(@)#(@)#(@)#