Mensen ervaren zichzelf niet als middelpunt van hun eigen lijf en leven. Maar geloof, wetenschap, kunst, liefzijn, rottigheid-uithalen, succes zijn die middelpunten...

Moeders/echtgenotes ervaren hun huwelijk, hun kinderen als alles waar het in haar leven om draait: die zijn de middelpunten in haar leven. Ze zetten zichzelf aan de kant en worden gráág aan de kant gezet, omdat dat liefde zou zijn.

Gelovige vrouwen worden daarin extra gestimuleerd en gesteund door haar overtuiging. Die overtuiging is haar echter opgedrongen, aangepraat, is dus geen èchte overtuiging. Echt overtuigd kun je alleen zijn van dingen die je zeker weet uit eigen ervaring, uit eigen aftoetsing op Waarheid... Moeders/echtgenotes zijn keien in: een stap terugdoen. Maar als iets ècht belangrijk voor je is, mag je nooit stappen terug zetten. Toen ik begon te 'veranderen' kreeg ik dat nogal eens te horen van mannelijke helpers: 'dan zul je een stapje terug moeten doen.' Maar ik voelde altijd dat dat niet màg! Je mag nooit een stapje terug doen. Ik ging dus tegen dat advies in en daar ben ik mezelf nog altijd dankbaar voor. Je voelt je dan wel alleen staan, alweer, omdat je geen steun in de rug voelt van zo iemand.

 V.O.S. betekende: Vrouwen Onderzoeken de Samenleving of: Vrouwen Onderzoeken haar Situatie. Iemand typeerde eens heel raak: Vrouwen Ondermijnen de Samenleving. Maar van het begin van de beschaving af is er nooit sprake geweest van samen-LEVEN: we zijn juist altijd hard op weg geweest naar samen-STERVEN! Dus wordt het hoog tijd dat die samenleving ondermijnd wordt. En dat blijft helaas voor het grootste deel van vrouwen te moeten komen. Zoals mannen altijd van vrouwen hebben geprofiteerd, doen ze dat zelfs hierin!

Ik kwam bij toeval in zo'n cursus terecht: ik moest mijn studie aan de sociale academie opgeven, omdat ik het niet aankon: een gezin, huishoudelijk werk, een 20-uurs-baan, een studie en de lestijd. Ik was er woedend over dat de maatschappij het de huisvrouwen zo ongeveer onmogelijk maakte (en nòg maakt) een studie en/of baan te hebben. Maar daardoor kwam ik gelukkig via een wijkmarkt toevallig op een VOS-cursus terecht. En omdat deskundigheid in elke mens zelf zit, heb ik er daarna nog 6 mee begeleid. Bovendien heb ik enkele studentes (van diezelfde academie waar ik het als huishoudster/moeder/echtgenote niet kon bolwerken...) begeleid en supervisie gegeven.

VOS-cursussen waren praatgroepen met als uitgangspunten:

Binnen een paar weken kom je tot de verbijsterende ontdekking dat wat er van het huwelijk gemaakt is, helemaal niets met Liefde te maken heeft, maar alles met macht, economie en uitbuiting van de vrouw, met emotionele onderdrukking van vrouwen èn mannen. Met uitbuiting van haar kostbare energie, terwijl daar niets dan vergif voor in de plaats komt: romantiek, sentimentaliteit, idealen, 'ik hou zo van mijn vrouw-, mijn moehoeder'-gezwijmel en andere mooie beloftes en zoethoudertjes. En allerlei in-grijp-ende (verkrachtende!) trucs vanuit religies. Dit alles met de smoes dat het zo van nature in elkaar zit en dat god dat zo gewild heeft.

Die ontdekkingen (die waren er dus al: iets wat er niet is, valt niet te ontdekken) maken een gezamenlijke woede los. Die woede zat er dus ook al: in lever, galblaas, darmen, nek, rug, heupen: dingen waar je jezelf al van kort na het huwelijk gèk en egoïstisch over verklaarde, blijken ander HME's precies hetzelfde te hebben!... Dus blijk je tevens allemaal jezelf voortdurend voor egoïste uit te schelden, voor gèk te verklaren, je voelt je opgejaagd en zit vol schuldgevoel, angsten en minderwaardigheidscomplexen. En eenzaamheid! En verwarring!

Dit gezamenlijke herkennen is een begin van genezing, omdat je voelt dat alles niet aan jou ligt, maar aan wat er van vrouwzijn gemaakt is en van huwelijk en gezin en van de plaats van de vrouw daarin: jouw politieke en economische rol is dat heilige huwelijk. Je gaat dit alles meer en meer aanvoelen als evenzovele bewijzen van dat machtsmisbruik, tot aan tafel en bed toe. En als je aan het lezen slaat over andere culturen en verre volkeren, blijkt dat daar precies diezelfde gekte en dat egoïsme, die jachterigheid en die eenzaamheid bestaan.

Dit alles dankzij de baarmoeder. Het woord hysterie, afgeleid van het griekse woord voor baarmoeder, is een macho-uitdrukking, waarbij in feite benoemd wordt dat vrouwen vanwege haar baarmoeder maatschappelijk, financieel, emotioneel, moreel, kerkelijk, sexueel en sociaal worden verziekt. Al wordt dat, wegens gebrek aan inzicht van degene die het woord hysterie gebruikt, niet zo bedoeld. Hysterie is een scheldwoord, een spotternij, een vernedering voor een aanstelster.

Nog altijd zijn er mensen die huisvrouwen/moeders/echtgenotes (HME's) profiteurs noemen, thuis-zit-sters. Er zijn zelfs mensen die beweren dat huisvrouwen, en de laatste tijd daarbij: huismannen, veel geld kosten aan de samenleving. Dat het een dure manier van kinderopvang is...! Ook huidige, aan de weg timmerende feministes hebben die meningen.

Dat sprookje wil ik eens voorgoed uitkleden: huisvrouwen/moeders/echtgenotes werden en worden namelijk op grote schaal wereldwijd en op grove wijze opgelicht, uitgebuit! Als slavinnen! En niet alleen financieel maar eveneens emotioneel, sexueel, moreel en dat alles vooral ook door religies en culturen; in huis en door de mensen daarin; wereldwijd: door fractal systemen die de werkelijke profiteurs zijn... Dat gebeurt door óvergebruik van onze energie op allerlei gebied:

Ook de vrouwen die geen kinderen willen, zijn profiteuses van moeders die haar latere tramconducteurs, vuilnismannen, winkelbedienden, verpleegsters, artsen, politieagenten, verwarmingsmonteurs, rechters, politici enz. voortbrengen, grootbrengen...;

En nog dit:

In feite is deze afwijzende houding van de vrouwenbeweging, samen met haar minachting voor alles wat met huishouden te maken heeft, een enorme valkuil: het maakt regeringsmaatregelen mogelijk, die vrouwen dwingen haar eigen kost te verdienen. Als HME verdien je wijd en breed je eigen kost en véél meer..., maar je krijgt het niet! Zoals mijn moeder vaak zei: 'ik mag hier het genadebrood eten!'

Het zit zó collega's:

niet jouw man onderhoudt jou,

En daarbij bespaar jij zijn werkgever en de staat een hoop geld. Daar heb ik jarenlang zwaar gewetenswroeging over gehad, want wat deed de werkgever van mijn man met de op mij uitgespaarde kapitalen? Door die afwijzing van getrouwd-blijven, vond ik in de vrouwenbeweging geen antwoord op die regelrechte gewetensnood. En ook niet in de kerk.

Met het grootste gemak van de wereld wordt vrouwen in alle culturen en religies alles afgepakt. En worden ze zwaar uitgebuit. Of moet ik zeggen: beroofmoord?

Ik heb altijd een gloeiende hekel gehad aan huishoudelijk werk en niet alleen omdat ik niet sterk was en chronische bronchitis had, minder dan halve longen over had na 2 operaties… En ik weet dat de vrouwen die daar geen of weinig last van hebben:

1. gezonde, sterke vrouwen zijn, die alles in een vloek en een zucht afwerken en/of;
2. geen of weinig andere bezigheden en interesses hebben en/of;
3. zichzelf belazeren met 'liefde' voor man en kinderen; enz.

Ook de redenen waarom ik er een hekel aan had, zijn allang bekend en beschreven door andere feministes, maar ik zal hier toch iets van herhalen, omdat er intussen weer ± 2 à 2½ generaties zijn opgegroeid die hier geen flauwe notie van hebben, vrouwen maar vooral mannen. Enkele van die redenen gelden niet voor iedereen en van andere redenen had ik geen last, maar andere vrouwen wel. Ik hou het echter allemaal algemeen:

Mijn man schrok zich wezenloos toen hij merkte dat ik zo'n hekel aan huishoudelijk werk had: ik had dat nooit laten merken, want HME's horen gelukkig te zijn en dit werk graag te doen. Hij was bang dat ik het er nu allemaal bij zou laten zitten. Hij heeft er tijd voor nodig gehad om te beseffen dat ik het altijd al gedaan had, terwijl ik er een hekel aan had;

Universitair...

 Maar als je daarnaast bij alles rond de HME gaat kijken naar:

Nog wat politiek:

Als ik naar de Oprah Winfreyshows kijk en al die jonge ellende daar en om mij heen zie, denk ik vaak: mensen die gaan trouwen of samenwonen hebben geen flauw idee van wat ze tegenkomen. Ze worden er van geen kanten op voorbereid, ook jongens/mannen niet.

Mij verbijstert nog altijd de eensgezindheid in gedrag en woorden naar vrouw en gezin toe van opspelende en scheidende mannen: alsof ze massaal rond de tafel hebben gezeten en afspraken hebben gemaakt om dezelfde reacties te geven op hun emanciperende vrouw! In Amerika en Europa, in Afrika en Azië, bij rijk en arm: overal hetzelfde soort gedrag en goedgekeurd door kerk, cultuur en maatschappij! Daardoor wordt pas goed duidelijk dat er bij de huwelijkssluiting indertijd geen sprake is geweest van Liefde. Hooguit van verliefdheid en dat is geen basis. Want wat er bij een scheiding gebeurt, zat er altijd al. Is alleen gedurende jaren van verkeerd omgaan met de HME, aangedikt en verhard, onzichtbaar, onmerkbaar voorgeprogrammeerd vanaf de conceptie.

Het is zo dat, als je alle oplichters in deze zin in een gevangenis zou moeten straffen, er een concentratiekamp nodig was ter grootte van ¼ Nederland. Misschien wel groter, omdat idealistische vrouwen die dit wel allemaal pikken, net zo goed oplichtsters zijn van haarzelf en al degenen die anders willen, maar niet kunnen. Maar ook omdat ze de mannen en de maatschappij steunen in hun uitbuiterij...

Al met al wordt het de hoogste tijd dat de zorg voor huwelijk, gezin en huishouden niet meer met het stempel 'liefde voor man en kinderen' bedrukt worden. Die zorg moet als 2, 4 volledige banen, belangrijke banen, uitgevoerd door een hooggekwalificeerde beroepskracht, erkend worden! En betaald!

Het moet als misdaad worden erkend, en mannen moeten er op aangesproken en nagewezen worden, wanneer er alweer een vanwege zijn belangrijke baan zijn vrouw alleen voor alles op laat draaien, of door scheiding zijn vrouw helemaal met de kinderen laat zitten. Vrouwen in deze situaties zouden dagin daguit bij de vader van beider kinderen aan de bel moeten hangen, ondersteund door de wetgeving èn de mentaliteit in religies en maatschappij.

Want

Het is belangrijk deze dingen juist niet voor kinderen verborgen te houden, omwille van de lieve vrede of om de kinderen te sparen of te ontzien! Het is noodzakelijk dat kinderen en dus zeker de jongens!!, die grove uitbuiting en oplichting goed leren doorzien. Mijn moeder probeerde dat en ondervond alleen maar weerzin en tegenstand van iedereen in huis. Daardoor zit mijn zus en zaten mijn broers nog steeds met frustraties t.a.v. moeders en zo...

Mijn zus had de kinderen van een vooraanstaand politicus in de klas: 'Hij heeft zulke aardige kinderen,' zei ze. 'Die heeft HIJ niet,' zei ik (verbijstering bij m'n zus), 'die heeft ZIJN VROUW!: hij is altijd in de Tweede Kamer of op de beeldbuis of op zijn ministerie of in het buitenland of op de fiets of op een partijcongres...'

'Je hebt ervoor gekozen', durven mensen te zeggen, als je je beklaagt over de lieve-HME-politiek en het daaruit voortkomende lijden voor HME's.

Met 'je hebt ervoor gekozen!', kan Men twee dingen bedoelen: je hebt ervoor gekozen bij je huwelijk en/of je hebt voor dit leven gekozen vóór je geboorte. Maar: beide opvattingen zijn ontkenningen van jouw problemen en houden de eigen angsten en onzekerheden van de hulpverleen(st)er veilig weggestopt. Ik vrees dat ook deze wetenschap ontsproten is aan mannenbreinen in religieuze stromingen. Zie Kiezen.

Echter wie dit zegt zijn altijd mensen die:

Nee, je hebt er niet voor gekozen. Je koos niet voor het sluipend, slopend gif van de kostwinner/huisvrouw-verhouding, die een goede vriendschap onmerkbaar, vanzelfsprekend de grond inboorde en omsmeedde tot vijandschap. Je koos voor trouwen of samenwonen met een goede vriend, voor eerlijk met elkaar omgaan, voor iemand aan wie jij eerlijke warmte en aandacht wilde geven en van wie jij dat terug verwachtte.

Je koos ervoor om samen kinderen te hebben. Je wist wel dat jij als moeder voor de kinderen zou moeten zorgen, maar eigenlijk koos je daar niet voor. Je wist immers niet dat dat voor jou zo ongezond zou zijn, dat er zo'n geheid rollenpatroon aan vastzat. Je wist eveneens niet dat voor jezelf op gaan komen en je man aanspreken op zijn verantwoording, tot scheiding zou kunnen leiden. Je wist bovendien niet dat het opvangen van al die spanningen jou zo zuur op zou gaan breken. Dat kun je pas gaan beseffen, als je de politiek ziet achter het niet samen grootbrengen van de kinderen; achter het op je eentje opvangen van problemen en spanningen; achter het jezelf wegcijferen; en achter al die andere dingen.

Van 'je hebt ervoor gekozen', klopt niets als je gedwongen bent dingen te kiezen vanuit je voorgeprogrammeerdheid, je daaruit voortkomende frustraties, verslavingen, kuddegeesten en ziektes; als je niet weet wat de eigenlijke doelen en gevolgen zijn, onder andere voor jouw gezondheid. Degenen die dat tegen je durven zeggen, zijn armoediger mensen dan jij bent! Terwijl ze dènken veel geleerd te hebben.

Zelfs nu nog, nu mijn man thuis is en wij het huishouden verdeeld hebben, zelfs nu nog baal ik vaak bij allerlei huishoudelijk gefrommel, terwijl ik eigenlijk boven aan mijn boeken wil werken.

Natuurlijk had mijn moeder dingen waarin ze verkeerd oordeelde, verkeerde beslissingen nam, ècht onredelijk was. Maar ik ga in dit boek dat soort dingen van haar niet uit de doeken doen. Wat ik er over wil zeggen is alleen dàt waarin ze het bij het rechte eind had. Vooral heren-critici en heren-psychologen zullen hier wel over vallen.

Allereerst báálde moeder natuurlijk van ons met de zware eisen die we haar stelden; ons gebruik van haar werk, energie, inzet, goodwill, verantwoordelijkheidsbesef en doorzettingsvermogen; van onze agressie, minachting en afkeer voor haar en voor het huishoudelijk werk, vooral dat van de jongens en mijn vader. 'Ik ben maar een voetveeg, ik tel niet mee... Alles komt op mij neer... Ik moet bidden en smeken om wat gedaan te krijgen!' riep ze zo vaak uit. Daar valt niet mee te leven en het is on-verteer-baar dat jouw eigen mensen zich krampachtig vast blijven klampen aan de heersende idealen.

Ook zij was verkeerd voorgeprogrammeerd natuurlijk en mede daardoor gefrustreerd ten opzichte van ons en de hele maatschappij. Bovendien had ze geen vrouwenbeweging achter zich en kreeg dingen daardoor niet duidelijk genoeg. Ik heb er zelf járen over gedaan om alles een beetje op een rijtje te krijgen. Ze was gek op romantiek, opera's. Maar ze besefte niet dat dat vergif voor haar was, door mannen ontwikkeld onder de dekmantel van kunst. Ze was erg katholiek, hield zich keurig aan allerlei voorschriften, al had ze heel stiekem wel eens vraagtekens, vooral waar het vrouwen betreft.

Maar tegenover één verkeerde beslissing van haar, één verkeerde aanpak, stonden er tientallen van de andere 5 leden van het gezin. Zoals nu nog gangbaar is...

Toen mijn moeder 25 jaar getrouwd was, wilde zij dat persé vieren. Van vader hoefde dit niet en wij vonden het ook maar onzin. Dat huwelijk, vonden wij, was immers één grote leugen: van vaders kant en van haar kant. Als je elkaar zoveel ellende bezorgt, ga je er toch geen feest van maken! Moeder stond echter zo sterk in haar schoenen dat niemand het waagde die dag verstek te laten gaan. Ik meen me te herinneren dat iemand gedreigd had die dag weg te zullen wezen.

Moeder kocht een mooie, lange, donkerblauwe jurk met kant en een sierlijke, nieuwe hoed. Voor mij maakte ze een moirézijden, blauwe jurk. Er was die morgen een mis, en waarschijnlijk hebben we 's avonds nog ergens gegeten.

Voor de rest weet ik nog één ding en wel het belangrijkste: moeder wilde dit persé vieren, omdat ze vond dat ze het goed deed in haar huwelijk. Ik vond maar raar dat ze daar zo sterk van overtuigd was! Ik zou het later wel beter doen! Die roze wolk zat er al keihard ingebakken, ondanks mijn feministische moeder!

Nú ben ik blij dat ze zulke dingen tegen mij vertelde. Kennelijk niet aan de anderen, tenzij die het vergeten zijn... Maar omdat ik er inmiddels van overtuigd ben dat ze inderdaad goed bezig was in haar huwelijk en gezin, heb ik als eerste regel geschreven: 'Toen MOEDER 25 jaar getrouwd was.' De enige Trouw immers die je kunt hebben is: Trouw aan jezelf, aan je gevoel, jouw leven. Trouw aan je behoeftes en verlangens, je mogelijkheden èn onmogelijkheden, Trouw aan de Waarheid die jouw lichaam je dagin daguit duidelijk maakt. Dan ga je vanzelf eerlijk met om met anderen, met natuur en àlles.

Het is een van de trucs van de maatschappij en de kerken om trouw te blijven koppelen aan sexualiteit. Dan wordt die andere Trouw gemakkelijk verdoezeld en onderdrukt. Vader was, ondanks zijn trouw dus allerminst Trouw. En wij ook niet.

Ik heb zelf de laatste 20 jaren ervaren dat, als je eenmaal kritisch leeft, je niet anders meer kùnt, want je hebt maar één leven en dat is dus kostbaar en de Waarheid dus ook en hoe de dichtstbijzijnden je daarin belemmeren is jou een verbijstering. Moeder kòn niet anders en was daardoor uitermate trouw.

Wie deze dappere mensen bestrijdt, blijft in allerlei situaties om zich heen de volgende stap in de evolutie tegenwerken. Uitbannen kan inmiddels niet meer met zo'n sterk groeiende groep kritische mensen. Die bestrijdt die volgende stap tot ondergang van de mensheid en de wereld. En dat pik ik niet: het is ook mijn wereld...

Het is na 2 feministische golven diep treurig dat mensen nog niet in de gaten hebben hoe kostbaar kritische vrouwen zijn... Hoe kostbaar zij zèlf kunnen zijn...

De rest is mooi meegenomen en het is belangrijk om die te ontplooien in het belang van menszijn, in hoe je via die talenten, in die functies, met die vaardigheden als mèns met mènsen omgaat.

Haat is: iets of iemand van je weg willen stoten, kwaad toewensen, kwaad toebrengen, dood willen hebben: allemaal graden van haat.

Men heeft het nogal eens over een haat-liefde-verhouding. Maar

Dan kan er geen sprake zijn van Liefde. Een haat-liefde-verhouding kan alleen bij verliefdheid en in allerlei situaties als huwelijk, gezin, werk, geloof, hobby, kunst, sport enz.

Hoe erger je je best doet om dingen die je doet prettig te vinden, terwijl je ervan baalt; hoe meer je je best doet om zorg voor anderen te hebben; hoe groter je inzet is voor je idealen, des te erger ga je haten. Hoe meer je je best doet om van mensen te 'houden', des te erger ga je ze haten. Vooral als er niets voor terugkomt en jij daarbovenop dàt gaat idealiseren, alsof dat liefhebben-om-niet, onbaatzuchtig, altruïstisch, christelijk en zo zou zijn. Je dwingt je lijf tot dat soort liefhebben en die idealen. En dat kun je heel goed voelen. Dat groeit uit tot haten, want jou lichaam gaat op den duur toch zijn tol eisen.

En omgekeerd: ook alle mensen die jij afhankelijk maakt van jou gaan jou haten. Zo zitten lieve HME's rondom met vijanden te kijken, al hebben ze dat totaal niet in de gaten: jouw gezinsleden zijn, hoe liever jij bent, des te afhankelijker van jou en dat brengt haat mee. Dat wordt goed duidelijk zo gauw jij het verder begint te vertikken om lief te zijn. Dit was een grote verbijstering voor VOS-vrouwen als ze thuis begonnen dingen niet meer te pikken en levensruimte voor haarzelf gingen opeisen. Ik vraag me af: als de massa's moslimvrouwen over de gehele wereld, het eens gingen vertikken om een hoofddoek te dragen, om de man de baas te laten zijn, de voor haar speciaal onaanzienlijke ingang van de moskee te negeren en de hoofdingang te nemen, en het hoofdgebouw in bezit te nemen, hoe zouden dan de mannen reageren? Toch ook vijandig tot moordend...

Dat was ook de grote verbijstering van mijn moeder: de liefhebbende gezinsleden blijken jou geen centimeter ruimte te gunnen en veroordelen jou om jouw voor jezelf opkomen! Vijanden! Dit alles houdt in dat praktisch alle HME's zich niet veilig en geborgen voelen, niet thuis zijn in haar eigen woning, bij haar eigen mensen. Integendeel: ze zijn er onveilig, onwelkom en staan bloot aan allerlei narigheden.

Zo haten lieve moeders vaak zeer diep: ze walgen, hebben haar buik vol van haar gezinsleden, maar dat durven ze niet beseffen en verbergen het handig, geoefend handig en gaan lijden aan o.a. chronische verstopping. Ze sublimeren (mooi-praten, goed-praten) dat onder een dikke laag idealen, liefde en afschuifsystemen, waaronder godsdienst. Dat is haar toch zo bijgebracht! Een lieve moederfiguur die haar gezinsleden haat, dat kàn immers niet! Maar als jij tennisarmen, hoge bloeddruk, rugklachten, nekbobbel, heupklachten, chronische verstopping, galstenen, herrie in het hoofd, vastzittende nek en schouders, depressies, steenkoude voeten hebt, dan zit jij vol verwijten, woede en haat. Dit alles brengt jouw lichaam en je hersens heel erg in de war. Je geest, je IK dus ook. Vandaar al die verwarde HME's in psychiatrische ziekenhuizen en thuis.

Een graf vertroetelen van je moeder, zoals ik zag gebeuren op de moederdag dat ik voor de tweede keer ging zoeken naar het graf van mijn moeder, is een vorm van haat: je hebt je moeder jouw Liefde en vol-ledig-e aandacht en warmte en waardering en genezing en verlossing, hetgeen allemaal hetzelfde is, bij haar leven onthouden... En in hoeverre was je daardoor mede verantwoordelijk voor haar te vroege dood?

Vergeet niet dat het normaal is dat je de balen hebt van mensen die jou gebruiken en in de kou laten staan en waarvoor jij je uit de naad werkt en altijd klaarstaat voor alle problemen. Dat balen heb je niet zomaar. En het is noodzakelijk dat jij allereerst die woede, verwarring en haat gaat durven voelen.

Je hebt er recht op dat alles te beseffen. Als je al je rotgevoelens gaat erkennen, kun je gaan onderzoeken waar ze vandaan komen en beginnen anders om te gaan met de gevolgen van dit alles. Bovendien, eveneens belangrijk!: anderen hebben er ook recht op te weten wat er fout is gegaan, waar jij ziek door bent geworden. Dat hebben ze hard nódig. Het zit hen immers net zo goed in het lijf gebakken! Opdat ook zij andersom met jou en jullie gezamenlijke situatie om kunnen gaan.

Omdat er nooit naar HME's en vooral nooit naar kritische moeders/echtgenotes geluisterd is, heeft Men verwarde ideeën over het begrip onafhankelijkheid. Doordat ook de vrouwenbeweging nooit naar HME's geluisterd heeft, is die tot voor kort blijven doorhameren op financiële onafhankelijkheid, omdat dat noodzakelijk zou zijn voor morele, sexuele en emotionele onafhankelijkheid.

Zelf ben ik dus financieel afhankelijk van mijn man: eerst van zijn salaris, nu van zijn pensioen. Maar door de jaren heen heb ik geleerd me daardoor niet meer afhankelijk te vóélen, niet meer bang te zijn om eigen dingen te doen, een eigen leven, eigen meningen, eigen ruimte in huis te willen en te nemen. Ik ben mijn HME-minderwaardigheidscomplex zo goed als kwijt geraakt, af-geLEEF-d. En ook: ik heb geleerd geen schuldgevoelens meer te hebben als ik dingen doe en zeg tegen zo-hoort-het of dat-mag-niet in.

Die onafhankelijkheid is kostbaar en maakt me sterk. Deze dingen, die ik alleen geleerd heb door getrouwd te blijven, heb ik wel eens geprobeerd duidelijk te maken aan bijvoorbeeld de VPRO, de Volkskrant en een blad als OPZIJ. Maar daar heeft Men nooit oren naar gehad. Terwijl het zo verschrikkelijk belangrijk is!

Nog altijd vragen veel vooraanstaande feministes zich af of iemand als ik zich wel feministe mag noemen, iemand als ik die kinderen en zorgen-voor-anderen belangrijk vindt, die huishoudelijk werk belangrijk vindt, óók al heb ik daar een gloeiende hekel aan, iemand die zelfs getrouwd bleef... Ik zeg nu: Een vrouw die niet weet wat getrouwd-zijn is en daar je zelfstandigheid, je onafhankelijkheid in veroveren, een vrouw die niet weet wat kinderen-grootbrengen is, die dit alles niet voor elkaar heeft gebokst, zelfs niet gedùrfd heeft, zó'n vrouw mag zich geen feministe noemen, want zo'n vrouw laat vrouwen als ik in de kou staan en ze doet door haar getimmer aan de weg verschrikkelijk veel kwaad.

Een echte feministe is er voor àlle vrouwen. Maar veel vooraanstaande feministes gooien nog altijd huishoudsters/moeders/echtgenotes op de schroothoop.

In '75 heb ik een jaar aan een sociale academie gestudeerd. Toen ik er heen ging zei mijn man: 'wat fijn eigenlijk dat de huidige maatschappij het je mogelijk maakt om te gaan studeren...' Maar ik zei woedend: 'die maatschappij maakt het me juist zo ongeveer onmogelijk! Het is zo'n extra zware belasting!' En rekende hem voor hoe het er in het tweede jaar voor me zou uitzien: dat ik alleen met de grootste moeite zou kunnen studeren, omdat hij volle dagen van huis was. Parttime werken kon toen nog niet en bovendien hadden we dan van zijn salaris niet rond kunnen komen. Bovendien is hij niet zo'n stoere bink die alles nog aankon na zijn werk: hij was vaak compleet uitgeteld...

Mijn kinderen waren nog klein: 9 en 7 jaar. Het tweede jaar moest je, naast je schooluren en je studie, een baan van 20 uur hebben. Al ver vóór de vakantie was ik aan het rekenen hoe ik dat moest doen met het huishouden erbij. Ik maakte staatjes van de tijd die ik aan huishoudelijke karweien besteedde en poogde er met de school- en studie-uren een voor mij passend systeem uit te wringen. Het bleek zó krapaan voor mij, dat ik al vanaf de eerste dag in het tweede jaar gestrest was. Ik redde het dan ook niet.

Menige hulpverleen(st)er zal nu zeggen: 'omdat je gestrest was, redde je het niet...' Maar een hulpverleen(st)er kan niet oordelen over huishoudelijk werk en kinderen opvoeden en tijd vrijmaken voor gesprekken met man en kinderen.

Waarom vertel ik dit hier? Omdat ik toen gepoogd heb om mijn sociale werk aan man en kinderen erkend te krijgen, als toch minstens de helft van die noodzakelijke baan in het 2^e jaar. Daar was geen sprake van: De Heilige Richtlijnen lieten dit niet toe. Ik zou graag willen weten van vrouwen in dezelfde soort omstandigheden of het nu nòg steeds niet geldt als stage en/of baan... Ik zou de vrouwen die hier mee zitten, willen aanraden om (alweer) de koppen bij elkaar te steken en sámen, liefst landelijk, daar actie voor te gaan voeren! Wat HME's allemaal betekenen voor man en kinderen en van daaruit voor de maatschappij, wordt gewoon onder tafel geschoven. Maar voor dat koppen-bij-elkaar-steken heb je geen tijd en energie natuurlijk. Dat zie ik overal om mij heen. En kijk eens naar de Oprah Winfrey shows waar zulke dingen besproken worden: vrouwen lopen massaal stuk en gaan veel te vroeg in de WAO.

Mijn vriendin ging voor het eerst naar een sociale academie. Ze moest naast haar studie een baan hebben van 20 uur per week. Ik heb het er met haar over gehad. In het begin van het gesprek zei ze dat ze het niet zo zag zitten om bij alles óók nog eens actie te moeten voeren. Ik maakte haar duidelijk dat dat nou juist het systeem in stand hield: HME's met werk en studie buitenshuis zijn te moe en hebben te weinig tijd om actie te voeren. Zó gehaaid zit het in elkaar. Ze was blij dat ik het er met haar over had en gaf toen zelf een voorbeeld:

Ik bespeurde reeds een begin van woede bij haar. Een terechte woede die heel vruchtbaar kan zijn. Ze zou het echter niet voor elkaar krijgen.

De mannen van de wereld doen alle mogelijke moeite om zònder vrouwen te werken... Ze schuwen geen enkel wapen.