* vind jij dat kinderen van boven de 13, 14 jaar goed weten wat ze denken en doen, dat ze er verantwoord mee om kunnen gaan en goed kunnen oordelen? Neem jij de volle verantwoording over je zeggen, doen en laten? Ook over wat je nu gaat opschrijven/zeggen?

* waar gingen de ruzies thuis over?

* waar lagen gewoonlijk jouw: boeken, jas, modderige voetbalschoenen, hobby-spullen? En wie ruimde die gewoonlijk op? Als je het zelf niet deed, waarom dan niet?

* hoeveel stennis schopte je als jou iets doodnormaals gevraagd werd op een fatsoenlijke manier: kleren opruimen, boodschap doen, muziek zachter?

* vind je dat het huishoudelijk werk en het netjes houden van het huis de zorg is voor ieder gezinslid? Geef eens voorbeelden hoe jij huishoudelijke werkzaamheden zou verdelen. Hoeveel doe je er zelf van? En hoeveel uit jezelf?

* of vind je dat kinderen van boven de 10 nog niet kunnen afwassen, koken, schoonmaken, wassen?

* beschrijf eens hoe dat voelt voor een moeder om gebruikt te worden als werkezel voor de eigen kinderen, alsof je zelf zo'n moeder bent.

* vind je dat in een woongroep, wat een gezin met tieners is, afspraken gemaakt kunnen worden over van alles: huishouden, muziek, boodschappen, opruimen, conflicten uitpraten?

* vind je dat iedereen zich daaraan dient te houden?

* aan welke afspraken hield jij je wel, aan welke niet?

* waarom hield je je niet aan afspraken?

* vanaf welke leeftijd zijn kinderen in staat om rekening te houden met anderen, om iets voor anderen over te hebben, zorg voor iemand te hebben?

* wilde jij wel eens dingen ècht uitpraten?

* moest jij altijd gelijk hebben?

* wie gaf je eerder gelijk: de mensen buitenshuis: vriendjes, vriendinnetjes, sportleiders, school-mensen, opvattingen over ideale huisgezinnen; of gaf je je ouders gelijk, je moeder?

* en waarom?

* hoe bang ben jij voor de mening van anderen?

* voor de mening van leeftijdsgenoten?

* ben je banger voor leeftijdsgenoten dan voor de wensen en meningen van ouders?

* zo ja: vind je dat normaal?

* speelde jij je ouders of stiefouders tegen elkaar uit? Schrijf eens op hoe jij je als ouder zou voelen. Bedenk wel, als jou dit later overkomt, is het handig als je je er nu al in hebt kunnen in-denk-en.

* hadden jouw ouders nog wel iets te vertellen in hun eigen huis?

* hoe vaak heb je gedreigd met weglopen en met de kindertelefoon? En hoe vaak was dat om alleen maar je zin te krijgen?

* weet je wat houden-van is? Kun je dat zelf?

* denk je dat het liefhebben door ouders hetzelfde is als het kind zijn zin geven? En wel in àlles...?

* vind je dat kinderen altijd alleen maar rechten hebben?

* vind jij dat ouders geen liefde nodig hebben, geen liefde nodig mogen hebben?

* vind je dat ouders niets mogen voelen?

* mag alleen jij maar zielig en verontwaardigd zijn?

* kon je begrip opbrengen als je ouders/moeder weigerde alweer een nieuwe trui of schoenen voor je te kopen? Schrijf eens op hoe jij je zou voelen als je zó zwaar door je kinderen onder druk werd gezet. Schrijf ook eens op hoe je zou kunnen reageren op je medeleerlingen met hun gedram en gepest over kleding-mode.

* heb je wel eens uit je moeders portemonnee gestolen in de loop der jaren? En heb je haar daarna in verwarring achtergelaten als ze niet zeker wist of die guldens, tientjes of 25^jes er nou wèl in gezeten hadden of niet?

* beschrijf eens hoe dat voelt zo'n verwarring, alsof het jouzelf overkomen is, en hoe je je zou voelen als je op de eerste plaats in de onschuld van de ander gelooft, terwijl je bijna zeker weet dat die...

* hoe hard stond jouw muziek en hoe lang per dag en hoe vaak per week?

* treiterde jij je ouders wel eens? Je moeder?

* beschrijf eens hoe dat voelt voor een moeder om getreiterd te worden.

* hoe doe jij dat met je eigen kinderen later? En waarom?

* welke ziektes heeft jouw moeder? Welke pijnen? Waar komt dat van denk je? Of weet je zo weinig van je moeder dat je zelfs haar ziektes en pijnen niet kent?

* waarom zouden ouders een kind, wat bèst weet wat het doet en zegt, de deur niet uit mogen zetten als het zich niet als hun kind, als een groepslid gedraagt, maar als een dictator, een tiran, een vijand?

* heb jij een eigen kamer gehad? Heeft jouw vader een eigen kamer? En jouw moeder?

* vind je dat moeders ook recht op een eigen leven hebben?

* help je haar daarbij of bestrijd je haar behoefte aan eigen tijd, eigen bezigheden?

* wij laten je ouders hun oordeel geven over jouw antwoorden op deze vragen, beschrijf hoe je dat vindt en waarom.

* zou jij, als je hulpverlener was, iemand helpen die deze vragen met leugens beantwoord had?

* hoe moeten wij jou behandelen: als een eerlijk mens of als een leugenaar?

* en als dit allemaal wáár is, ga je dan nu alles uitpraten thuis, eventueel met behulp van anderen?